İlker PEHLİVAN

Bilişim dünyasında genellikle “yazılımcı”, “sistemci” veya “pazarlamacı” gibi keskin etiketler vardır. Benim hikayem ise bu etiketleri reddedip, tüm bu izole dünyaların arasındaki görünmez köprüleri inşa etme tutkusuyla başladı. Her şey, dünyanın eve kapandığı o tuhaf dönemde, bir Discord odasında duyduğum tek bir cümleyle ateşlendi.

Bir Discord Odasından Ajans Dünyasına: “Vitrin”i Anlamak

Üniversiteden mezun olduğum yıl, pandemi dünyayı esir almıştı. Diplomamı almıştım ama hayat durmuştu. Bir akşam, lise arkadaşım Göktuğ ile Discord üzerinden oyun oynarken, arka planda Göktuğ’un abisinin telefon görüşmesine kulak misafiri oldum. Abisinin arkadaşı, ajansı için acilen “her işten anlayan bir webmaster” arıyordu.

O anki cesaretim ve Göktuğ’un abisinin referansıyla kendimi bir anda DoF Creative’de buldum. Soğuk sistem odalarından ziyade; renklerin, tasarımların ve müşteri psikolojisinin hüküm sürdüğü bir reklam ajansındaydım. Burada dijital pazarlama uzmanı, webmaster ve yazılım uzmanı şapkalarını aynı anda taktım. WordPress ekosisteminde hızlı çözümler üretmeyi, Google Analytics ve Search Console ile verinin anlattığı hikayeyi okumayı burada öğrendim. Nitekim, şu an içinde bulunduğunuz ve satırlarını okuduğunuz bu web sitesinin dijital mimarisi, arama motorlarındaki görünürlüğü (SEO/SEM) ve sizlere ulaşmasını sağlayan tüm pazarlama kurgusu da bir tesadüf değildir; tamamı o ajansta attığım bu sağlam temellerin üzerinde yükselmektedir.

Zamanla DoF Creative’in ofis taşıma kararı nedeniyle yollarımız fiziksel olarak ayrılsa da, ajansın kurduğu köklü ilişkiler sayesinde benzer rollerle farklı reklam ajanslarının da dijital mutfağında yer almaya devam ettim. Bu dönemi, bilişim dünyasındaki merkezi bir sunucudan, dağıtık (decentralized) bir ağ mimarisine geçişim gibi düşünebilirsiniz: Artık tek bir ofise bağlı kalmadan, “Freelancer” şapkamla onlarca müşterinin dijital varlığını uçtan uca yönetiyordum.

Hikaye Anlatıcılığı ve “Fiziksel SEO”

Hiç karmaşık bir ürünü satmayı ya da teknik bir bilgiyi insanlara okutmayı denediniz mi? Denediyseniz bunun ne kadar zor olduğunu bilirsiniz. Günümüzde her gün yüzlerce nesnel, tekdüze ve doğruluğu tartışmalı bilgiyle bombardımana tutuluyoruz. Üstelik bu anlatımların çoğu çok sıkıcıdır.

İşte ajans yıllarımda, üniversiteden arkadaşım ve harika bir pazarlamacı olan Barış ile tam da bunun üzerine çalıştık. Müşterilerle karşılıklı kazanç sağlamak ve okurları sitede tutabilmek için kusursuz bir “hikaye anlatıcılığına” (storytelling) ihtiyacınız vardır. Reklam dünyası bana, teknolojinin arkasına insanı koymayı öğretti.

Ancak dijital dünyanın bu yorucu hızından bir süre uzaklaşmak istediğim, uzun sayılabilecek bir işsizlik dönemim oldu. Ekranlardan biraz uzaklaşıp kafamı boşaltmak için bir süpermarkette reyon görevlisi olarak işe başladım. Komik gelebilir ama market reyonu dizmek, aslında kusursuz bir “Fiziksel SEO” ve “Frontend” çalışmasıdır. Ürünlerin (içeriğin) müşteri (kullanıcı) tarafından en kolay bulunacak ve en çekici şekilde sergilenmesi (arayüz) gerekir. İşte tam bu fiziksel arayüzü düzelttiğim sıradan bir günde, arkamdaki reyonda bir adamın telefonda şöyle dediğini duydum:

“Evet, ekibe bir tane frontendci, bir tane de backendci alın.”

Bir Kartvizit ve Gerçek Mühendisliğe Geçiş (Safrantek)

Ajans yıllarımın bana kattığı en büyük yeteneklerden biri de “sosyal girişimcilik” ve havadan sudan sohbet başlatabilmekti. Telefonunu kapattığında yanına yaklaştım. Geçmişteki frontend tecrübelerimden bahsedip kendisinden ayaküstü biraz kariyer tavsiyesi aldım. Teşekkür edip, tekrar “fiziksel SEO” işime, yani reyon dizmeye döndüm.

Sadece 30 saniye sonra, omzumun üzerinden bana uzatılan bir kartvizit gördüm. “CV’ni gönder, tanışalım” dedi.

O kişi, bankaların devasa web uygulama altyapılarını kuran Safrantek şirketinin proje yöneticisi Onur Abi’ydi. Bir anda market reyonlarından, sıfır hata toleranslı bankacılık (fintech) projelerinin tam kalbine transfer olmuştum. Safrantek’te Onur Abi’nin liderliğinde; kıdemli başmühendislerden oluşan, tabiri caizse “komando” gibi bir ekibin içine düştüm. Ajans dünyası bana güzel görüneni hızlıca inşa etmeyi öğretmişti; ancak burada, Tolga Abi ve Mehmet Fatih Abi gibi gerçek mühendislerin tezgahında, işin arkasındaki devasa mimariyi, sarsılmaz bir backend mantığını ve gerçek bir mühendislik etiğinin ne demek olduğunu öğrendim. Üzerimde emekleri çok büyüktür; Onur Abi, Tolga Abi, Mehmet Fatih Abi… İyi ki varsınız, size buradan bir kez daha teşekkür ediyorum.

Mecburi Mola: Askerlik, Kriz ve Algoritmik Sıçrama

Kariyer yolculukları her zaman düz bir otoban değildir; bazen mecburi molalar vermeniz gerekir. Benim molam, zorunlu askerlik görevimdi. Ancak vatani görevimi tamamlayıp döndüğümde, bıraktığım dünyayı aynı bulamadım. Pandeminin getirdiği küresel sarsıntılar, yüksek enflasyon ve belirsizlik ortamı iş dünyasını ciddi şekilde daraltmış ve ne yazık ki Safrantek’in de kapanmasına sebep olmuştu. Böylece Onur Abi ve ekibiyle olan o güzel maceramız mecburi bir şekilde son buldu.

Fakat yaşanan bu boşluk dönemini karamsarlıkla değil, bir “kampa girme” süreci olarak değerlendirdim. Teknoloji ve otomasyon her zaman en büyük tutkumdu. Geçmişte rutin işlerimi “Automatic Mouse and Keyboard” gibi programlarla otomatikleştirmekten büyük keyif alıyordum. Bu hevesimi kalıcı bir mühendislik yeteneğine dönüştürmek için günlerce Python çalışmaya adadım. Stresli bir belirsizlik döneminde, kendi otomasyon araçlarımı Python ile sıfırdan yazmak benim için adeta bir terapiydi.

O zamanlar ChatGPT’nin henüz hayatımıza yeni yeni girmeye başladığı, kodlamayı “elle” yapmanın bir standart olduğu dönemlerdi. Bana sorarsanız, klavye başında satır satır kod yazmak, yapay zekanın elimizden aldığı mükemmel bir dijital zanaatkarlık ve harika bir hobiydi. Bugün yapay zeka araçları varken her şeyi sıfırdan elle yazmak kulağa biraz angarya gibi gelse de :), günün sonunda teknolojinin evrimine ayak uydurmak zorundayız. Bu Python kampı bana kod yazmanın ötesinde saf algoritmik düşünceyi öğretti ve sistemlere sadece hazır araçlar üzerinden değil, yaratıcı bir mühendislik penceresinden bakmamı sağladı.

Orkestrayı Yönetmek: UBEK, Rüzgarı Arkaya Almak ve “Sistemleri Dinlemek”

Bir süre işsiz kaldıktan sonra; pazarlama zekası (Ajans), sıfır hata disiplini (Safrantek) ve algoritmik düşünce (Python) gibi farklı yapboz parçalarını cebime koyarak Uğur ve Bahçeşehir Eğitim Kurumları (UBEK) bünyesine Bilgi İşlem Uzman Yardımcısı (Helpdesk) olarak adım attım.

Fakat itiraf etmeliyim ki, bu geçiş bende ciddi bir “kültür şoku” yarattı. O güne kadar hep küçük, çevik, kurumsal hiyerarşinin pek uğramadığı, herkesin birbirine ismiyle hitap ettiği, reklam ajansları gibi eğlenceli ve rahat “caz gruplarında” çalışmıştım. UBEK ise devasa bir “senfoni orkestrasıydı”. Gerçek anlamda kurumsal yapı, katı hiyerarşi ve resmi onay süreçleriyle ilk kez tanışıyordum. Küçük bir sürat teknesinden inip devasa bir yolcu gemisine binmiş gibiydim.

Eğer 18 yaşından beri yalnız yaşayan, geçim derdiyle boğuşan, belirsizlik dönemlerinde işsiz kalıp market kasalarında nezaketsiz insanların hakaretlerine maruz kalan biriyseniz; elinize geçen fırsatlara sımsıkı sarılmayı ve daha fazla sorumluluk alarak hayatınızı güvence altına almayı çok iyi öğrenirsiniz. UBEK’te de tam olarak bunu yaptım. Bilgi işlem uzman yardımcısı olarak başladığım bu devasa yapıda, sahip olduklarıma tırnaklarımla tutundum.

Bilişim dünyasında sıkça duyduğunuz bir klişe vardır: “Bir şeyi öğrenmenin en kolay yolu, kendini o akıntıya maruz bırakmaktır.” Bana sorarsanız bu tam bir efsanedir. Akıntıya kontrolsüzce maruz kalmak sizi yıpratıp boğmaktan başka bir işe yaramaz. Asıl mesele, rüzgarı arkanıza alarak akıllıca hareket etmek, yani öğrenmeyi öğrenmektir. Ben de öyle yaptım. Gelirimin büyük bir kısmını dijital eğitimlere, mesai sonrası tüm boş vaktimi ise bu rüzgarı arkama alacak yetkinlikleri inşa etmeye adadım.

Hikaye anlatmak ne kadar önemliyse, anlatılan hikayeyi dinlemek ve arkasındaki seçimleri anlamak da o kadar önemlidir. Bilişim dünyasında da olaylar tıpkı insanların hikayeleri gibi gelişir. Yavaş çalışan bir sistemin, tozlanmış bir kabinetin veya kimsenin ne işe yaradığını bilmediği o sahipsiz kabloların hepsinin anlatacak bir geçmişi, bir hikayesi vardır. Siz yeter ki o sistemi dinlemeyi bilin. İyi dinleyiciler her zaman ödüllendirilir.

İşte sistemlerin anlattığı bu hikayeleri dinleyebilme yeteneğim ve geçmişimdeki o “ajans esnekliği” ile “mühendislik disiplini” en büyük avantajım oldu. Karşıma gelen sorunlara sadece “bozuk bir bilgisayar” olarak bakmıyordum. Bir ağ kesintisi yaşandığında; arkada çöken bir veritabanını, veri gönderemeyen bir pazarlama aracını ve işi yarım kalan o stresli son kullanıcıyı aynı anda görebiliyordum. Sistemleri dinleyerek ve rüzgarı arkama alarak, büyük bir kurumda her yere koşturmaya çalışan bir uzman yardımcısından, holdingin Sistem ve Network Yöneticisi konumuna evrildim. Artık devasa bir orkestranın şefi gibi, binlerce kişinin bağlandığı omurga ağlarını, güvenlik duvarlarını ve kritik sistem mimarilerini yönetiyordum.

Serçe Bilişim: Belirsizliğe Meydan Okuyan Bir “Dijital Mimar”ın Doğuşu

Hayatım ve kariyerim boyunca sistemlerde, kodlarda ve insanlarda fark ettiğim en net gerçek şudur: Hepimiz belirsizlikten çok korkarız. Bizi insan yapan, ama aynı zamanda bizi felç edebilen en temel duygu budur.

Çocukluğumu kenar bir gecekondu mahallesinde geçirdim. O getto hayatın kendine has bir tadı vardı elbette; ama benim için asıl heyecan verici olan, o mahallenin sınırlarından çıkıp tarih kitaplarındaki başka zamanlara, başka coğrafyalara gitmekti. Olaylara sadece tanrısal bir üst bakışla değil, o anı yaşayan bir insanın, bir liderin gözünden bakmak bana çok şey öğretti.

Tarihteki her büyük belirsizlik, yaşandığı anın insanlarını dehşete düşürmüştür. Olaylar sonuçlandığında ise tarih, o figürler için acımasız bir yazı tura atar: Ya geleceğe “örnek” olursunuz ya da “ibret”.

Peki, biz kendi tarihimizde o kara günleri, o devasa belirsizlikleri nasıl aştık? Atalarımız en kadim dönemde acı tecrübelerini dikilitaşlara kazıyarak geleceğe bir tohum ektiler. Alparslan, Malazgirt ovasında kendisinden sayıca üstün bir orduya karşı belirsizliğin yarattığı kaosu cesaretiyle def etti. Fatih, İstanbul gibi kadim bir şehir için çocukluğundan beri çalıştı, her işi bizzat yönetti ve imkansız denileni yapıp gemileri karadan yürüttü. Yavuz, daha sancak beyiyken ülkesinin üzerindeki kara bulutları görüp kendini hazırladı ve Sina Çölü’nü aşarak ardından gelecek Kanuni’ye muazzam bir miras bıraktı. Ve Mustafa Kemal… Gençliğe Hitabe’de bizzat uyardığı o karanlık tabloya karşı, 19 Mayıs’ta Samsun’a ayak basarak belirsizliğin tam kalbine eşsiz bir azim ve asilikle yürüdü.

Bugünden geriye baktığımızda hepsi harika işler başarmış destansı kahramanlar gibi görünüyor. Fakat o an aldıkları riskleri, “ya olmazsa?” dedikleri o korkunç belirsizlik anlarını düşünebiliyor musunuz? Bu belirsizliğin üstesinden gelmenin tek bir yolu vardır: İşi şansa bırakmadan çok çalışmak, kusursuz bir planlama yapmak, yaptığın işe inanmak ve atılan adımdan asla geri dönmemektir.

Serçe Bilişim’i kurarken attığım temeller de tam olarak bu felsefeye dayanıyor. Bu şirket sadece ticari bir girişim değil; üniversite yıllarında dostlarım Kayra ve Barış ile salçalı makarna yiyerek “Acaba finalleri verebilecek miyiz?”, “İş bulabilecek miyiz?” diye kaygılandığımız o belirsizlik günlerinden doğan bir meydan okumadır. Tüm bu tecrübelerle, hem kendi hikayemdeki belirsizlikleri aşmak hem de iş ortaklarımızın kendi dijital altyapılarındaki belirsizliklerden kurtulmaları için bu “Dijital Mimar”ı inşa ettim. Sektördeki en büyük açık olan; yazılımcının ağdan, sistemcinin kullanıcıdan koptuğu o izole adaları birleştirmek işte bu yüzden şarttı.

Amacım; devletine vergisini gururla ödeyen, gençlere eğitimde ve iş hayatında fırsat eşitliği sunan, şans veren dürüst bir şirket kurmak. Elbette her iş kolay değil ve madalyonun diğer yüzü oldukça korkutucu. Serçe Bilişim belki de geleceğe “örnek” alınan değil, “ibret” alınan bir girişim olarak da geçebilir.

Ama yine de bu riski almaya değer. Kendi tarihimizden çıkıp bu coğrafyanın bir başka kadim efsanesine, Truva’ya gidelim: Bazen değerleri ve inandıkları için Hektor gibi savaşmak; ferdi zevklerinin peşinde güvenli limanlarda Aşil gibi yaşamaktan çok daha onurludur.

Bugün Serçe Bilişim ile işletmelere sadece “arıza çıktığında gelen tamirci” mantığıyla değil; ajans yıllarımın müşteri empatisini, bankacılık yıllarımın sarsılmaz yazılım disiplinini ve devasa sistem/network tecrübesini tek potada eriten tam kapsamlı bir BT danışmanlığı sunuyorum. Hedefim; işletmelerinizin teknolojik altyapılarını, tesadüflere, krizlere ve belirsizliklere yer bırakmayacak kadar kusursuz bir uyumla, Hektor’un cesareti ve tarihimizin planlama zekasıyla baştan aşağıya inşa etmektir.